Endüstriyel Tasarım Tescilleri

Endüstriyel tasarım, bir ürünün süs veya estetik olarak görüntüsü anlamına gelmekte olup, bu estetik görüntü, bir yüzeyde veya şekilde olduğu gibi üç boyutlu, ya da renk, çizgi ve desenlerde olduğu gibi iki boyutlu özellikler içerebilmektedir. Bir endüstriyel tasarımı, patent, faydalı model ve telif haklarından ayıran belli başlı özellikler bulunmakta olup, tescil süreci de yine patent, faydalı model ve telif haklarından farklı bir şekilde ilerlemektedir. Endüstriyel tasarım tescilinden doğan haklar, tescil alınan ülke sınırları içerisinde geçerlidir, yurtdışı endüstriyel tasarım tescil süreçleri de yine tescil alınmak istenen ülkeye göre değişiklik göstermektedir.
Endüstriyel tasarım, bir ürünün dış görünüşünü temsil eder ve endüstriyel alanda tekrar üretilebilir niteliğe sahip olma özelliği esas alınmaktadır. Aksi takdirde, endüstriyel alanda tekrar üretilebilir niteliğe sahip olmayan ürünler, telif hakkı ile koruma altına alınan “sanat eseri” statüsüne girmektedirler. Bir endüstriyel tasarım, teknik ya da fonksiyonel herhangi bir zorunluluk gözetmeksizin ürünün sadece dış görünüşünü oluşturmakta olup, bu kriter endüstriyel tasarımı patent ve faydalı modelden ayıran temel ve en önemli kriterdir. Genel olarak bir endüstriyel tasarımın tescil edilebilmesi için “yenilik” ve “ayırt edicilik” vasıflarına haiz olması gerekmektedir; “yenilik” kriteri başvuru ya da rüçhan tarihinden önce dünyanın hiçbir yerinde kamuya sunulmamış olması anlamına gelmekte olup, “ayırt edicilik” kriteri ise bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim arasında belirgin farklılık olması anlamına gelmektedir.
Genel bir kural olarak, bir endüstriyel tasarım tescilinden doğan haklar, sadece tescil alınan ülke sınırları içerisinde geçerli olup, bu tescil ülke sınırları dışında herhangi bir koruma ya da hak sağlamamaktadır. Dolayısıyla, koruma altına alınmak istenen ülke ya da ülkelerde ayrı ayrı endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunulması oldukça önemlidir. Endüstriyel tasarım tescili, tescil alınan ülkenin ulusal mevzuatları çerçevesinde korunur; örnek olarak Türkiye’ de bir endüstriyel tasarım tescili beş yılda bir yenilenerek yirmi-beş yıla kadar korunabilmekte iken, Birleşik Arap Emirlikleri’ nde tescilli bir endüstriyel tasarım her yıl yenilenerek sadece on yıla kadar korunabilmektedir. Aynı şekilde Türkiye’ de bir endüstriyel tasarım tescil süreci ortalama bir yıl içerisinde sonuçlanmakta iken Birleşik Arap Emirlikleri’nde bu süreç iki yıl ile üç yıl arasında değişmektedir.
Uluslararası endüstriyel tasarım tescil işlemlerini daha basit ve daha ekonomik hale getirmek için 1925 yılında Hague Anlaşması kabul edilmiş ve 1928 yılında bu anlaşma yürürlüğe girmiştir. Böylelikle bu anlaşmaya taraf ülkeler arasında endüstriyel tasarım tescil işlemleri tek bir ofis (WIPO-Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) üzerinden ilerlemekte olup, kaç tane ülke seçilirse seçilsin, tek bir ödeme, tek bir dil ve tek bir başvuru dosyalayarak işlemler sonuçlandırılmaktadır. Dosyalanan başvuru WIPO tarafından seçilen taraf ülkenin ulusal Patent Ofisi’ ne gönderilerek, inceleme işlemleri taraf ülkenin yasalarına göre yapılmaktadır. Bu nedenle, Hague sistemi üzerinden dosyalanan uluslararası tescil, ulusal ya da bölgesel tescil ile eşdeğerdir. Yine, adres değişikliği, yenileme işlemi, unvan değişikliği gibi işlemlerde tek bir işlem ile yapılmaktadır.

endüstriyel tasarım tescil

Türkiye 1999 yılında kabul edilip, 2003 yılında yürürlüğe giren Hague Anlaşması’ nın 1999 Cenevre Metni’ ne katılmış ve böylece endüstriyel tasarım tescil işlemleri taraf ülkeler arasında çok daha basit ve ekonomik hale gelmiştir. WIPO’ nun resmi 2014 verilerini incelediğimizde Türkiye’ nin 427 başvuru sayısı ve %3’ lük bir oran ile Hague sistemi üzerinden en çok endüstriyel tasarım tescil başvurusu dosyalayan ilk 10 ülke arasına girdiğini görmekteyiz. Hague sistemi üzerinden en çok tasarım tescil başvurusu dosyalanan sektörün ise saat sektörü olduğu göze çarpmaktadır, saat sektörünü, ambalaj ve kutu, otomotiv ve mobilya sektörü takip etmektedir.
Sonuç olarak, ürünlerinizin tasarımlarına, dış görünüşlerine ilişkin yeni fikirlerinizi 3.şahıslara karşı korumak için ya kimseye bu fikirlerinizden bahsetmemeyi seçecek ya da koruma sağlamak istediğiniz ülkede endüstriyel tasarım tescil başvurusunda bulunup ilgili ülkenin/ülkelerin ulusal yasalarından doğan haklara sahip olarak içiniz rahat bir şekilde yeni fikirlerinizi koruma altına alacaksınız, tercih tamamen sizin…

Kaynakça:
http://www.wipo.int/export/sites/www/ipstats/en/docs/infographics_systems_2014.pdf

Eda  KUL                                                                   
Uluslararası Marka Ve Tasarım Danışmanı

Yorum yaz

Site Haritası